kafealzanh

Triệu chứng bị nấm mèo ở người: Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý
Nuôi mèo mang lại nhiều niềm vui, nhưng việc tiếp xúc gần với mèo đang mắc bệnh ngoài da cũng có thể khiến con người bị lây một số loại nấm. Một trong những tình trạng thường được gọi dân gian là “nấm mèo ở người” là nhiễm nấm da dermatophyte lây từ mèo, trong đó Microsporum canis là một tác nhân có thể lây từ mèo hoặc chó sang người.
Triệu chứng bị nấm mèo ở người thường bắt đầu bằng những vùng da đỏ, ngứa, bong vảy và có xu hướng lan rộng thành hình tròn hoặc vòng cung. Tuy nhiên, biểu hiện có thể khác nhau tùy vị trí nhiễm nấm và đôi khi dễ nhầm với viêm da, chàm hoặc một số bệnh da liễu khác. Cùng Bệnh Viện Đa Khoa Thiện Hạnh tìm hiểu chi tiết.
Nấm mèo ở người là gì?
“Nấm mèo” không phải tên gọi chính thức của một bệnh trong y khoa. Trong thực tế, cụm từ này thường được dùng để chỉ tình trạng nhiễm nấm da sau khi tiếp xúc với mèo mắc dermatophytosis, hay còn gọi là ringworm hoặc bệnh nấm da.
Ringworm không phải do giun gây ra mà do một nhóm nấm có tên dermatophytes. Nấm có thể ảnh hưởng đến da, tóc, da đầu và móng.
Một trong những loài liên quan đến động vật là Microsporum canis. Loài nấm này có thể tồn tại trên lông và da mèo, sau đó truyền sang người khi:
Vuốt ve hoặc ôm mèo đang nhiễm nấm.
Tiếp xúc trực tiếp với vùng da, lông có bào tử nấm.
Dùng chung chăn, gối, khăn, quần áo hoặc đồ dùng bị nhiễm bào tử.
Chạm vào bề mặt trong nhà có lông hoặc vảy da của vật nuôi mắc bệnh.
CDC cho biết nấm da có thể lây thông qua tiếp xúc trực tiếp với người hoặc động vật nhiễm bệnh, cũng như qua các vật dụng và bề mặt bị nhiễm nấm.
Triệu chứng bị nấm mèo ở người thường gặp
Biểu hiện điển hình nhất là một hoặc nhiều vùng tổn thương da có hình tròn hoặc gần tròn, đỏ, ngứa và bong vảy.
Theo CDC, nấm da ở phần lớn vị trí trên cơ thể thường gây phát ban dạng vòng, ngứa, có thể hơi gồ cao và có vùng da tương đối lành hoặc ít vảy hơn ở giữa.
1. Xuất hiện những đốm đỏ hoặc hồng trên da
Ban đầu, người bệnh có thể chỉ thấy một đốm nhỏ màu hồng hoặc đỏ.
Đốm này thường:
Hơi nổi lên so với bề mặt da.
Có hình tròn hoặc bầu dục.
Có thể chỉ rộng vài milimet đến khoảng 1–2 cm lúc mới xuất hiện.
Ngứa nhẹ hoặc khó chịu.
Nếu không được điều trị phù hợp, tổn thương có thể từ từ mở rộng ra xung quanh.
Trên người có màu da sẫm hơn, tổn thương không nhất thiết có màu đỏ rõ mà có thể xuất hiện màu nâu, xám, tím hoặc tối hơn vùng da xung quanh.
2. Da ngứa
Ngứa là một trong những triệu chứng nấm mèo ở người khá phổ biến.
Mức độ ngứa khác nhau ở từng người:
Có người chỉ ngứa nhẹ.
Có người ngứa nhiều hơn khi đổ mồ hôi.
Một số người cảm thấy ngứa tăng vào ban đêm.
Việc gãi liên tục có thể làm da trầy xước và tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
Do đó, không nên dựa vào mức độ ngứa để đánh giá bệnh nặng hay nhẹ.
3. Tổn thương lan dần thành hình tròn giống chiếc nhẫn
Đây là biểu hiện rất đặc trưng của ringworm.
Tổn thương thường phát triển từ trung tâm ra ngoài. Theo thời gian:
Viền ngoài trở nên đỏ và rõ hơn.
Phần rìa có thể hơi nhô lên.
Có vảy mịn trên bề mặt.
Phần trung tâm có thể nhạt màu hoặc trông gần giống da bình thường.
Kết quả là vùng da bị bệnh trông giống một chiếc vòng hoặc chiếc nhẫn.
DermNet mô tả tinea corporis điển hình bắt đầu bằng một mảng tròn đỏ với rìa có vảy, sau đó mở rộng ra ngoài và tạo thành tổn thương hình vòng.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nấm da đều tạo thành vòng tròn hoàn chỉnh.
4. Viền tổn thương đỏ, nổi và bong vảy
Một điểm đáng chú ý khác là phần rìa của vùng nấm thường hoạt động mạnh hơn phần trung tâm.
Người bệnh có thể quan sát thấy:
Viền đỏ hoặc sẫm màu.
Các vảy trắng nhỏ.
Những nốt li ti.
Một vài trường hợp có mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ.
Khi tổn thương tiếp tục lan rộng, vòng ngoài cũng lớn dần.
5. Da khô và bong tróc
Nấm phá vỡ lớp sừng bên ngoài của da nên khu vực mắc bệnh có thể trở nên:
Khô.
Thô ráp.
Bong vảy.
Có cảm giác căng da.
NHS cũng ghi nhận vùng da mắc ringworm có thể khô, có vảy, sưng hoặc ngứa.
6. Xuất hiện nhiều vòng nấm cùng lúc
Ban đầu người bệnh có thể chỉ có một tổn thương.
Sau vài ngày hoặc vài tuần, nếu nấm tiếp tục lây lan, có thể xuất hiện:
Hai hoặc nhiều vòng riêng biệt.
Các vòng nằm gần nhau.
Những tổn thương chồng lên nhau.
Một vùng lớn có bờ không đều do nhiều tổn thương hợp lại.
Việc gãi vùng nhiễm nấm rồi chạm vào vùng da khác cũng có thể góp phần làm nấm lan sang vị trí mới.
Nấm mèo thường xuất hiện ở vị trí nào trên cơ thể?
Về lý thuyết, dermatophyte có thể gây bệnh tại nhiều vị trí.
Nếu nguồn lây từ mèo, những khu vực da thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với vật nuôi dễ xuất hiện tổn thương hơn, chẳng hạn:
Bàn tay.
Cổ tay.
Cẳng tay.
Cánh tay.
Cổ.
Mặt.
Ngực.
Bụng.
DermNet ghi nhận nhiễm M. canis liên quan đến mèo có thể gặp ở những vùng da tiếp xúc như cằm, cổ và cẳng tay.
Trẻ nhỏ thường có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với mèo nhiều hơn do hay ôm, bế hoặc áp mặt vào vật nuôi.
Triệu chứng nấm mèo ở da đầu
Nếu nấm xâm nhập vùng da đầu, biểu hiện có thể khác so với nấm trên thân mình.
Người bệnh có thể gặp:
Da đầu ngứa.
Bong vảy giống gàu.
Xuất hiện vùng tóc thưa hoặc rụng tóc thành từng mảng.
Tóc dễ gãy sát chân tóc.
Có vùng da đầu đỏ hoặc viêm.
CDC cho biết tinea capitis có thể gây vùng da đầu tròn, đỏ, ngứa, bong vảy và rụng tóc. Bệnh này gặp ở trẻ em nhiều hơn người lớn.
Một số trường hợp phản ứng viêm mạnh có thể xuất hiện vùng sưng đau, đóng vảy hoặc có mủ. Tình trạng này cần được bác sĩ da liễu đánh giá sớm.
Nấm mèo ở người có tự khỏi không?
Không nên chờ bệnh tự biến mất.
Nấm da có thể tiếp tục phát triển và lây sang:
Vùng da khác.
Người thân.
Trẻ em trong gia đình.
Vật nuôi khác.
Một số dạng nấm da nhẹ có thể điều trị bằng thuốc chống nấm bôi, trong khi nấm da đầu, tổn thương lan rộng hoặc một số trường hợp nặng có thể cần thuốc kê đơn hay thuốc uống.
Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương và chẩn đoán của nhân viên y tế.
Không nên tự bôi thuốc corticoid khi nghi ngờ nấm
Một sai lầm khá phổ biến là thấy da đỏ và ngứa rồi tự mua kem chứa corticoid về bôi.
Corticoid có thể làm:
Đỏ và ngứa giảm tạm thời.
Hình dạng tổn thương thay đổi.
Nấm tiếp tục phát triển.
Bệnh trở nên khó nhận biết và khó điều trị hơn.
CDC khuyến cáo không nên sử dụng kem steroid cho vùng phát ban có khả năng là ringworm, vì steroid có thể khiến tình trạng nhiễm nấm trở nên nặng hơn.
Nếu đã bôi một loại kem không rõ thành phần mà tổn thương ngày càng lan rộng, nên mang theo tên hoặc vỏ thuốc khi đi khám.
Khi nào người bị nấm mèo nên đi khám?
Theo Bệnh Viện Thiện Hạnh Buôn Ma Thuột, Bạn nên cân nhắc khám bác sĩ da liễu nếu:
Không chắc tổn thương có phải nấm hay không.
Tổn thương lan nhanh.
Có nhiều vùng trên cơ thể cùng bị.
Nấm xuất hiện trên da đầu.
Có rụng tóc thành mảng.
Vùng da sưng đau nhiều.
Xuất hiện mủ hoặc dịch.
Có dấu hiệu nhiễm trùng như nóng, sưng, đau tăng.
Điều trị thông thường nhưng không cải thiện.
Bệnh thường xuyên tái phát.
Trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người có tình trạng suy giảm miễn dịch cũng nên được nhân viên y tế đánh giá sớm hơn nếu xuất hiện tổn thương da đáng ngờ.
Làm gì khi nghi ngờ bị nấm mèo?
Nếu nhận thấy các triệu chứng bị nấm mèo ở người sau khi tiếp xúc với thú cưng, bạn có thể thực hiện một số biện pháp cơ bản trong khi chờ được đánh giá:
Giữ vùng da sạch và khô
Môi trường nóng và ẩm thuận lợi cho nhiều loại nấm phát triển.
Sau khi tắm:
Lau khô vùng da bị tổn thương.
Không để vùng da luôn ẩm ướt.
Thay quần áo khi đổ nhiều mồ hôi.
Hạn chế gãi
Gãi có thể:
Làm tổn thương da.
Đưa nấm sang vùng khác.
Tăng nguy cơ nhiễm khuẩn thứ phát.
Không dùng chung đồ cá nhân
Không nên dùng chung:
Khăn mặt.
Khăn tắm.
Quần áo.
Chăn.
Ga giường.
Lược.
CDC xác nhận nấm da có thể lây thông qua những vật dụng bị nhiễm như khăn, quần áo và ga trải giường.
Đưa mèo đi kiểm tra
Đây là bước rất quan trọng nếu nghi nguồn lây đến từ vật nuôi.
Nếu người được điều trị nhưng mèo vẫn còn mang nấm, việc tiếp xúc liên tục có thể khiến môi trường tiếp tục chứa bào tử nấm hoặc làm tăng nguy cơ tái nhiễm.
Hãy đưa mèo đến bác sĩ thú y để được kiểm tra và điều trị phù hợp
Kết luận
Triệu chứng bị nấm mèo ở người thường gặp nhất là những mảng da đỏ hoặc sẫm màu, ngứa, khô, bong vảy và có xu hướng mở rộng thành hình vòng với rìa rõ hơn phần trung tâm. Tổn thương có thể xuất hiện ở tay, cánh tay, cổ, mặt hoặc những vị trí thường xuyên tiếp xúc với mèo. Nếu nấm ảnh hưởng đến da đầu, người bệnh còn có thể bị bong vảy và rụng tóc thành từng mảng.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào hình dạng của tổn thương không thể khẳng định chắc chắn đó là nấm lây từ mèo bởi nhiều bệnh da liễu khác có biểu hiện tương tự.
Nếu vùng da tiếp tục lan rộng, xuất hiện mủ, đau, rụng tóc hoặc không cải thiện, bạn nên khám bác sĩ da liễu để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp. Đồng thời, nếu nghi ngờ nguồn lây là thú cưng, mèo cũng nên được bác sĩ thú y kiểm tra để hạn chế tình trạng lây nhiễm qua lại trong gia đình. Nếu bạn còn bất kỳ câu hỏi nào, hãy liên hệ ngay tới BVDK Thiện Hạnh để được giải đáp chi tiết.