beevienthanh

Sán chó triệu chứng tại Đắk Lắk: Dấu hiệu nhận biết, xét nghiệm và cách điều trị

“Sán chó” là cách gọi phổ biến trong dân gian, thường được dùng để chỉ tình trạng nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo, có tên khoa học là Toxocara. Người bệnh có thể nhiễm phải trứng ký sinh trùng từ đất, cát, rau sống, nước hoặc thực phẩm bị nhiễm phân chó mèo. Sau khi vào cơ thể, ấu trùng có thể di chuyển đến gan, phổi, da, mắt hoặc một số cơ quan khác.

Tại Đắk Lắk, thói quen nuôi chó mèo, tiếp xúc với đất vườn, đất đỏ, khu vui chơi, vật nuôi hoặc ăn rau sống chưa được rửa kỹ có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với trứng ký sinh trùng. Tuy nhiên, không phải cứ nuôi chó mèo hoặc có triệu chứng ngứa là chắc chắn bị sán chó. Việc chẩn đoán cần dựa trên tiền sử tiếp xúc, biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm phù hợp.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người dân có thể đến cơ sở y tế để được khám và xét nghiệm, trong đó có Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital tại Đắk Lắk.

Xem thêm: Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh - Tỉnh Đắk Lắk

Sán chó là bệnh gì?
Trong y khoa, thuật ngữ “sán chó” thường bị dùng nhầm để chỉ nhiều loại ký sinh trùng khác nhau. Trên thực tế, phần lớn trường hợp được gọi là “nhiễm sán chó” ở người liên quan đến ấu trùng giun đũa chó mèo Toxocara.

Chó hoặc mèo nhiễm Toxocara có thể thải trứng ký sinh trùng ra môi trường qua phân. Sau một thời gian, trứng phát triển thành dạng có khả năng gây nhiễm. Con người có thể nuốt phải trứng khi:

• Ăn rau sống hoặc thực phẩm chưa rửa sạch.
  
  
• Uống nước nhiễm bẩn.
  
  
• Tiếp xúc với đất, cát có trứng ký sinh trùng.
  
  
• Không rửa tay sau khi làm vườn hoặc chơi với vật nuôi.
  
  
• Trẻ em đưa tay bẩn lên miệng.
  
  
• Vệ sinh chuồng nuôi, khu vực có phân chó mèo không đúng cách.
  

Sau khi vào cơ thể, ấu trùng không phát triển thành giun trưởng thành như ở chó mèo mà có thể di chuyển qua các mô. Tình trạng này được gọi là ấu trùng di chuyển nội tạng hoặc ấu trùng di chuyển ở mắt.

Tham khảo thêm: BV Thiện Hạnh tỉnh Đắk Lắk

Sán chó triệu chứng như thế nào?
Nhiễm Toxocara có thể không gây triệu chứng. Một số người chỉ phát hiện tình cờ khi xét nghiệm vì lý do khác. Khi có biểu hiện, triệu chứng phụ thuộc vào số lượng ấu trùng, vị trí ký sinh và phản ứng miễn dịch của cơ thể.

Ngứa da, nổi mề đay
Một trong những biểu hiện thường được người dân liên hệ với “sán chó” là:

• Ngứa da kéo dài hoặc tái phát.
  
  
• Nổi mề đay từng đợt.
  
  
• Xuất hiện mẩn đỏ, sẩn ngứa.
  
  
• Ngứa nhiều về đêm hoặc sau khi tiếp xúc với môi trường nghi nhiễm.
  
  
• Phù nhẹ ở một số vùng da.
  

Tuy nhiên, ngứa và mề đay có rất nhiều nguyên nhân như dị ứng thức ăn, thuốc, thời tiết, viêm da, bệnh gan mật, bệnh tuyến giáp hoặc các loại ký sinh trùng khác. Vì vậy, không thể chẩn đoán nhiễm Toxocara chỉ dựa vào triệu chứng ngứa.

Tìm hiểu thêm: Bệnh Viện Thiện Hạnh Đắk Lắk

Mệt mỏi, sốt nhẹ
Một số trường hợp có thể xuất hiện:

• Mệt mỏi kéo dài.
  
  
• Sốt nhẹ hoặc sốt từng đợt.
  
  
• Cảm giác uể oải.
  
  
• Đau đầu.
  
  
• Chán ăn.
  
  
• Sụt cân nhẹ.
  
  
• Khó chịu không rõ nguyên nhân.
  

Các biểu hiện này không đặc hiệu và có thể gặp trong nhiều bệnh nhiễm trùng, bệnh lý miễn dịch hoặc rối loạn sức khỏe khác.

Đau bụng, buồn nôn hoặc rối loạn tiêu hóa
Khi ấu trùng ảnh hưởng đến gan hoặc các cơ quan trong ổ bụng, người bệnh có thể gặp:

• Đau âm ỉ vùng bụng.
  
  
• Đau tức hạ sườn phải.
  
  
• Buồn nôn.
  
  
• Chán ăn.
  
  
• Đầy bụng.
  
  
• Rối loạn tiêu hóa.
  
  
• Gan to trong một số trường hợp.
  
  
• Men gan tăng.
  

Không phải mọi người nhiễm Toxocara đều bị đau bụng hoặc gan to. Những triệu chứng này cần được phân biệt với viêm gan, gan nhiễm mỡ, bệnh túi mật, viêm dạ dày, nhiễm virus hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác.

Ho, khò khè hoặc khó thở
Nếu ấu trùng di chuyển qua phổi, người bệnh có thể xuất hiện:

• Ho kéo dài.
  
  
• Ho khan hoặc ho có đờm ít.
  
  
• Khò khè.
  
  
• Cảm giác nặng ngực.
  
  
• Khó thở nhẹ.
  
  
• Đau ngực không điển hình.
  
  
• Thâm nhiễm phổi trên hình ảnh chẩn đoán trong một số trường hợp.
  

Các triệu chứng hô hấp có thể nhầm với hen phế quản, viêm phế quản, dị ứng, viêm phổi hoặc nhiễm ký sinh trùng khác. Nếu khó thở tăng nhanh, tím tái hoặc đau ngực dữ dội, cần đi cấp cứu.

Tăng bạch cầu ái toan
Bạch cầu ái toan là một loại tế bào miễn dịch thường tăng trong một số bệnh dị ứng và nhiễm ký sinh trùng. Người nhiễm Toxocara có thể có:

• Tăng bạch cầu ái toan trong công thức máu.
  
  
• Tăng globulin miễn dịch, đặc biệt IgE trong một số trường hợp.
  
  
• Dấu hiệu viêm hoặc phản ứng miễn dịch.
  

Tuy nhiên, tăng bạch cầu ái toan không đồng nghĩa chắc chắn nhiễm Toxocara. Chỉ số này cũng có thể tăng do hen, dị ứng, bệnh da liễu, nhiễm giun sán khác hoặc một số bệnh lý huyết học.

Triệu chứng ở mắt
Nhiễm Toxocara ở mắt có thể xảy ra khi ấu trùng di chuyển đến võng mạc hoặc các cấu trúc bên trong mắt. Triệu chứng thường gặp gồm:

• Nhìn mờ một mắt.
  
  
• Có đốm đen hoặc vật thể bay trước mắt.
  
  
• Giảm thị lực.
  
  
• Mắt đỏ hoặc đau.
  
  
• Sợ ánh sáng.
  
  
• Lác mắt ở trẻ em.
  
  
• Đồng tử có phản xạ bất thường trong trường hợp tổn thương nặng.
  

Tổn thương mắt có thể chỉ xảy ra ở một bên và đôi khi không kèm triệu chứng toàn thân. Nếu người bệnh đột ngột nhìn mờ, đau mắt, mất thị lực hoặc trẻ có biểu hiện lác mới xuất hiện, cần khám chuyên khoa Mắt sớm.

Triệu chứng thần kinh hiếm gặp
Trong một số trường hợp hiếm, ấu trùng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, gây:

• Đau đầu kéo dài.
  
  
• Co giật.
  
  
• Rối loạn ý thức.
  
  
• Yếu tay chân.
  
  
• Rối loạn cảm giác.
  
  
• Dấu hiệu viêm màng não hoặc viêm não.
  

Đây là tình trạng cần được đánh giá tại bệnh viện, không nên tự điều trị tại nhà.


Khi nào cần đi khám ngay?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế sớm nếu có:

• Nhìn mờ hoặc giảm thị lực một mắt.
  
  
• Đau mắt, đỏ mắt kèm nhìn mờ.
  
  
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
  
  
• Đau bụng dữ dội.
  
  
• Vàng da, vàng mắt.
  
  
• Ho kéo dài kèm khó thở.
  
  
• Khò khè tăng nhanh.
  
  
• Co giật.
  
  
• Lú lẫn hoặc rối loạn ý thức.
  
  
• Yếu liệt tay chân.
  
  
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
  
  
• Ngứa kéo dài kèm tăng bạch cầu ái toan.
  
  
• Kết quả xét nghiệm Toxocara dương tính kèm triệu chứng tăng lên.
  

Nếu có mất thị lực đột ngột, co giật, hôn mê, khó thở nặng hoặc yếu liệt đột ngột, cần đến khoa Cấp cứu ngay.

Phòng ngừa nhiễm sán chó
Chăm sóc chó mèo đúng cách

• Tẩy giun định kỳ cho chó mèo theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.
  
  
• Thu gom phân vật nuôi hằng ngày.
  
  
• Không để phân chó mèo tồn tại trong sân, vườn hoặc khu vui chơi.
  
  
• Giữ khu vực nuôi thú cưng tách biệt với nơi ăn uống.
  
  
• Không để trẻ nhỏ tiếp xúc với phân vật nuôi.
  
  
• Vệ sinh chuồng nuôi và dụng cụ chăm sóc đúng cách.
  

Giữ vệ sinh cá nhân

• Rửa tay bằng xà phòng sau khi chơi với chó mèo.
  
  
• Rửa tay sau khi làm vườn hoặc tiếp xúc với đất.
  
  
• Rửa tay trước khi ăn và trước khi chế biến thực phẩm.
  
  
• Cắt móng tay ngắn.
  
  
• Không đưa tay bẩn lên miệng.
  
  
• Hướng dẫn trẻ không ăn đất, cát hoặc đồ vật rơi xuống đất.
  

Bảo đảm an toàn thực phẩm

• Rửa rau củ kỹ dưới vòi nước sạch.
  
  
• Ăn chín, uống sôi.
  
  
• Không ăn thịt hoặc nội tạng chưa nấu chín.
  
  
• Sử dụng nước sạch.
  
  
• Tách riêng dụng cụ chế biến thực phẩm sống và chín.
  
  
• Che đậy thức ăn để tránh côn trùng và vật nuôi tiếp xúc.
  

Khám sán chó tại Đắk Lắk ở đâu?
Khi nghi ngờ nhiễm Toxocara, người bệnh nên đến cơ sở y tế có khả năng khám nội khoa, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng và yếu tố phơi nhiễm để chỉ định xét nghiệm cần thiết, tránh xét nghiệm tràn lan hoặc tự điều trị.

Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital
Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital là một địa chỉ mà người dân tại Đắk Lắk có thể tham khảo khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng như:

• Ngứa kéo dài hoặc nổi mề đay tái phát.
  
  
• Sốt không rõ nguyên nhân.
  
  
• Đau bụng hoặc đau hạ sườn phải.
  
  
• Ho kéo dài, khò khè.
  
  
• Tăng bạch cầu ái toan.
  
  
• Nghi ngờ tổn thương gan, phổi hoặc các cơ quan khác.
  

Tùy triệu chứng, người bệnh có thể được hướng dẫn khám tại:

• Khoa Khám bệnh.
  
  
• Khoa Nội tổng hợp.
  
  
• Khoa Xét nghiệm.
  
  
• Khoa Chẩn đoán hình ảnh.
  
  
• Khoa Mắt nếu có nhìn mờ, đau mắt hoặc nghi tổn thương mắt.
  
  
• Khoa Cấp cứu nếu có biểu hiện nặng.
  

Thông tin liên hệ tham khảo:

• Tên bệnh viện: Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital.
  
  
• Địa chỉ: 17 Nguyễn Chí Thanh, phường Tân An, khu vực Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
  
  
• Hotline: 0262 3 950 606.
  
  
• Cấp cứu: Hoạt động 24/24.
  
  
• Khám ngoại trú: Thường từ 7h00 đến 17h00 hằng ngày; người bệnh nên gọi trước để xác nhận lịch khám và khoa tiếp nhận.
  

Khi đi khám, người bệnh nên mang theo:

• Kết quả xét nghiệm trước đó.
  
  
• Đơn thuốc đã sử dụng.
  
  
• Hình ảnh siêu âm, quang hoặc CT nếu có.
  
  
• Danh sách thuốc đang dùng.
  
  
• Thông tin về thời gian tiếp xúc với chó mèo, đất hoặc môi trường có nguy cơ.
  

Những hiểu lầm thường gặp về sán chó
Nuôi chó mèo chắc chắn bị sán chó
Không đúng. Nuôi chó mèo chỉ làm tăng nguy cơ tiếp xúc nếu vật nuôi không được tẩy giun, vệ sinh và quản lý phân đúng cách. Nhiều người nuôi thú cưng vẫn không nhiễm bệnh.

Ngứa là chắc chắn bị sán chó
Không đúng. Ngứa có thể do dị ứng, mề đay, bệnh da liễu, bệnh gan mật hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Xét nghiệm dương tính nghĩa là bệnh đang nặng
Không hẳn. Kết quả xét nghiệm cần được đánh giá cùng triệu chứng, tiền sử tiếp xúc và các xét nghiệm liên quan. Không nên tự suy diễn mức độ nặng chỉ từ một chỉ số.

Uống thuốc tẩy giun là khỏi hoàn toàn
Không phải trường hợp nào cũng giống nhau. Tổn thương ở mắt, thần kinh hoặc cơ quan nội tạng có thể cần phương pháp điều trị và theo dõi riêng.

Sán chó không cần điều trị
Một số trường hợp không triệu chứng có thể được bác sĩ theo dõi. Tuy nhiên, nếu có tổn thương cơ quan, triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng thị lực, người bệnh cần được điều trị theo chỉ định.

Kết luận
Sán chó triệu chứng tại Đắk Lắk thường được dùng để chỉ nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo Toxocara. Bệnh có thể không có triệu chứng hoặc gây ngứa, nổi mề đay, sốt nhẹ, mệt mỏi, đau bụng, gan to, ho, khò khè, tăng bạch cầu ái toan và trong một số trường hợp ảnh hưởng đến mắt hoặc hệ thần kinh.

Không thể chẩn đoán bệnh chỉ dựa vào ngứa, đau đầu hoặc việc nuôi chó mèo. Người bệnh cần được khám, khai thác yếu tố phơi nhiễm và thực hiện xét nghiệm phù hợp. Không nên tự mua thuốc tẩy giun hoặc sử dụng thuốc kéo dài khi chưa có chỉ định.

Khi có triệu chứng nghi ngờ, người dân có thể liên hệ Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital để được hướng dẫn khám chuyên khoa, xét nghiệm và điều trị phù hợp.